به گزارش ایراف، سوم حوت/اسفند ۱۳۵۸ یکی از روزهای خونین و سرنوشتساز در تاریخ معاصر افغانستان است؛ روزی که بخشهایی از مردم کابل علیه حضور نظامی اتحاد جماهیر شوروی و حاکمیت حزب دموکراتیک خلق افغانستان به خیابانها آمدند و با سرکوبی کمسابقه مواجه شدند.
این روز در تقویم افغانستان جایگاه ویژهای دارد و با گذشت سالها، هنوز بهعنوان روزی که مردم علیه استعمار کمونیسم به پا خواستند، یاد میشود.
پاسخ مردم افغانستان به کمونیسم
بر اساس روایتهای تاریخی، پس از ورود نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان در ششم جدی/دیماه ۱۳۵۸ و کشته شدن حفیظالله امین، قدرت به شاخه پرچم حزب دموکراتیک خلق به رهبری ببرک کارمل سپرده شد.
حضور گسترده نیروهای شوروی در کابل و فضای امنیتی حاکم بر شهر، موجی از نارضایتی، خشم و اعتراض را در میان شهروندان بهویژه جوانان و دانشجویان برانگیخت.
در بامداد سوم حوت/اسفند، حرکتهای اعتراضی از برخی محلات کابل آغاز شد. گزارشهای تاریخی نشان میدهد که اعتراضها ابتدا بهصورت پراکنده و خودجوش شکل گرفت و سپس به سرعت به خیابانهای مرکزی کشیده شد.
آنچه بیش از هر چیز قیام سوم حوت/اسفند را نسبت به سایر حرکات ضداستعماری متمایز میکند، آغاز آن است، این قیام با فریادهای الله اکبر که نماد انقلاب و مبارزه علیه کمونیسم است، از پشت بامها شروع شد و سپس به جنگی خیابانی مبدل گشت.
در شب سوم حوت/اسفند شعارهای ضد اشغال، تکبیر و اعتراض به حاکمیت حزب حاکم در نقاط مختلف شهر شنیده میشد. برخی منابع از نقش دانشآموزان، دانشجویان و بازاریان در سازماندهی اولیه این حرکتها یاد کردهاند.
آخرین گلولههای استبداد
نیروهای امنیتی حکومت و سربازان شوروی با استقرار در چهارراهها و نقاط حساس شهر، به مقابله سخت با معترضان پرداختند.
بر اساس روایتهای شاهدان عینی، تیراندازی مستقیم به سوی مردم، بازداشتهای گسترده و تلاشی برای ایجاد رعب عمومی از جمله اقداماتی بود که در همان ساعات نخست اجرا شد.
آمار دقیقی از شمار کشتهشدگان و زخمیها در دست نیست، اما منابع مختلف از دهها کشته و شمار زیادی بازداشتی سخن گفتهاند.
قیام سوم حوت اگرچه در همان روز سرکوب شد، اما پیامدهای سیاسی و اجتماعی مهمی بهجا گذاشت. این رویداد نشان داد که مخالفت با حضور شوروی و سیاستهای حزب حاکم محدود به گروههای مسلح در ولایات نیست، بلکه در پایتخت نیز بدنه اجتماعی معترضی وجود دارد.
بسیاری از تحلیلگران، سوم حوت را نقطه عطفی در گسترش مقاومت شهری علیه اشغال شوروی میدانند؛ مقاومتی که در سالهای بعد به جنگی سراسری و فرسایشی انجامید.
امروز، با گذشت دههها از آن رویداد، سوم حوت در حافظه تاریخی بخشی از جامعه افغانستان بهعنوان نماد ایستادگی مردم کابل در برابر اشغال خارجی و حاکمیت ایدئولوژیک ثبت شده است؛ روزی که صدای اعتراض، هرچند در خون فرو نشست، اما به بخشی از روایت مقاومت در تاریخ معاصر افغانستان بدل شد.
بیشتر بخوانید:
روشنایی خاموش: نقش نظام آموزشی در بحران اقتصادی افغانستان
نگاهی به اهمیت حملونقل ریلی در رشد و توسعه اقتصادی افغانستان
نقش ایران در توسعه اقتصاد افغانستان؛ از انتقال دانش و صنعت ایرانی تا بازگشت سرمایه مهاجران
