به گزارش ایراف، سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) با انتشار پیامی به مناسبت ۲۱ فوریه، روز جهانی زبان مادری، هشدار داد که با ناپدیدشدن روزافزون زبانها در جهان، تنوع زبانی بهطور فزایندهای در معرض خطر قرار گرفته است.
خالد العنانی، مدیرکل یونسکو، در پیامی به مناسبت این روز گفت: «در روز جهانی زبان مادری، یونسکو با قرار دادن جوانان در قلب راهحلهای مربوطه، خواستار سرمایهگذاری در انتقال زبان است؛ زیرا تنوع زبانی ستون صلح، کرامت و شمول است و هیچ صدایی نباید از داستان بشریت ما غایب باشد.»
وی ضمن تأکید بر آموزش چندزبانه، با اشاره به مأموریت خود برای حفظ تفاوتهای فرهنگی و زبانی، این تفاوتها را عامل تقویت تحمل و احترام متقابل در جوامع پایدار دانسته است.
همچنین اعلام شد در سطح جهانی، ۴۰ درصد از جمعیت به آموزش به زبانی که میفهمند یا صحبت میکنند دسترسی ندارند.
روز جهانی زبان مادری، در کنفرانس عمومی یونسکو در سال ۱۹۹۹ به تصویب رسید، از سال ۲۰۰۰ در سراسر جهان گرامی داشته میشود.
هدف از نامگذاری این روز، بزرگداشت تنوع زبانی و فرهنگی و ترویج آموزش به زبان مادری بهعنوان حقی اساسی برای جوامع است.
با این حال، یونسکو از پیشرفتهایی در زمینه آموزش چندزبانه، بهویژه در مقطع ابتدایی، خبر داده است.
نگرانیها درباره افغانستان
افغانستان بهعنوان یکی از کشورهای چندزبانه و چندفرهنگی منطقه، همواره دارای تنوع زبانی غنی بوده است.
با این حال، ناظران و فعالان فرهنگی هشدار میدهند که پس از بازگشت طالبان به قدرت در این کشور، این تنوع بیش از گذشته در معرض خطر قرار گرفته و گویشوران برخی زبانها با محدودیتهای بیشتری برای حفظ میراث زبانی خود مواجه شدهاند.
حذف فارسی و ازبکی؛ از سمنگان تا جوزجان
طالبان پس از روی کار آمدن در موارد متعددی به حذف زبانهای فارسی و ازبکی از تابلوها و اسناد ادارات دولتی در ولایات مختلف پرداختهاند و تأکید بر زبان پشتو دارند.
از جمله اقدامات طالبان، حذف فارسی از تابلوهای سازمان مبارزه با مواد مخدر ولایت تخار و درمانگاه تخصصی ابوعلی سینای بلخی است.
همچنین مسئولان منصوب طالبان تابلو سردر دانشگاه سمنگان در شمال افغانستان را تغییر دادند و با حذف نام دانشگاه به زبانهای فارسی و ازبکی، تنها زبانهای پشتو و انگلیسی را حفظ کردند.
در تابلو پیشین، نام این دانشگاه به چهار زبان فارسی، پشتو، انگلیسی و ازبکی نوشته شده بود، اما در نسخه جدید، تنها عنوان «پوهنتون» که در زبان پشتو به معنای دانشگاه است، به چشم میخورد.
هبتالله آخوندزاده: تابلوهای چندزبانه در شمال افغانستان را تغییر ندهید
این رویکرد طالبان با انتقادات گسترده داخلی و بینالمللی مواجه گردید.
طالبان در تازهترین موضعگیری خود در قبال تنش قومی-زبانی در شمال افغانستان، از صدور دستوری از سوی ملا هبتالله آخوندزاده، رهبر این گروه، برای «حفظ اتحاد» خبر داد که بر اساس آن، هرگونه تغییر در تابلوهای چندزبانه در ولایتهای شمالی متوقف میشود
