به گزارش ایراف، رودخانه «پنج» که سالها بهعنوان مرز طبیعی میان افغانستان و تاجیکستان شناخته میشد، بربنیاد گزارشها، امروز در اثر فعالیتهای معدنی بیرویه، در برخی مناطق مسیر خود را تغییر داده و به سمت خاک تاجیکستان جریان یافته است.
کارشناسان این تغییر را نشانهای از تخریب شدید زیستمحیطی و مدیریت نادرست منابع طبیعی در افغانستان میدانند.
نجیبالله سدید، پژوهشگر حوزه آب، با انتشار یادداشتی در ایکس، تأکید کرده است که افغانستان هزینهای سنگین برای استخراج طلا در این رودخانه میپردازد.
او هشدار داده که ادامه این روند میتواند پیامدهای جبرانناپذیری برای اکوسیستم منطقه، منابع آبی و حتی روابط مرزی با تاجیکستان داشته باشد.
بر اساس اعلام وزارت معادن و نفت طالبان، بیش از ۱۰۰ هزار نفر در ولایت بدخشان بهطور مستقیم و غیرمستقیم در کار زرشویی و استخراج طلا مشغول هستند.
این فعالیتها عمدتاً در شهرستانهای شهر بزرگ، یاوان، کوهستان، راغستان، خواهان و ارغنجخواه جریان دارد.
گزارشها نشان میدهد طالبان بخشی از معادن طلا در بدخشان و تخار را به شرکتهای چینی واگذار کردهاند.
این شرکتها با روشهای غیرمسئولانه و بیرویه در حال استخراج هستند؛ اقدامی که مخالفان طالبان آن را «غارت منابع طبیعی افغانستان» توصیف میکنند.
استخراج بیرویه طلا با اعتراض مردم محلی نیز همراه بوده است.
در ولایت تخار، ساکنان منطقه چاهآب نسبت به آسیبهای ناشی از کندنکاری و تهدید منابع آب اعتراض کردند.
این اعتراضها با سرکوب طالبان مواجه شد و به کشته شدن دستکم سه نفر از معترضان انجامید.
کارشناسان زیستمحیطی هشدار میدهند که تغییر مسیر رودخانهها، کاهش کیفیت آب، نابودی زمینهای کشاورزی و تهدید معیشت مردم از جمله پیامدهای مستقیم این روند است.
آنان تأکید دارند که اگر استخراج بیرویه ادامه یابد، بحرانهای اجتماعی و امنیتی تازهای در مناطق مرزی شکل خواهد گرفت.
