به گزارش ایراف، محمدعلی نعمتنژاد در جلسه علنی شورای شهر مشهد با اشاره به وضعیت نگرانکننده منابع آبی استان گفت سدهای تأمین آب شرب خراسان رضوی تقریباً خالی هستند و با وجود افزایش ۵۹ درصدی بارشها نسبت به سال گذشته، به دلیل غیرسیلابی بودن بارشها، ورودی سدها عملاً صفر بوده است.
او تأکید کرد که این شرایط نشان میدهد بارشها بهجای تغذیه سدها و آبخوانها، تنها سطح زمین را خیس کرده و تأثیر مؤثری بر ذخایر آبی نداشتهاند.
۳۴ دشت در وضعیت ممنوعه و برداشتهای فراتر از ظرفیت
نعمتنژاد با اشاره به اینکه از ۳۷ دشت استان، ۳۴ دشت در وضعیت ممنوعه یا ممنوعه بحرانی قرار دارند، گفت سالانه حدود یک میلیارد مترمکعب بیش از ظرفیت آبخوانها برداشت میشود و تاکنون ۳۵ میلیون مترمکعب اضافهبرداشت ثبت شده است.
او افزود ۷۰ درصد صنایع استان روی آبخوان مشهد مستقر شدهاند و این موضوع فشار مضاعفی بر منابع زیرزمینی وارد کرده است.
در استان ۱۶ هزار حلقه چاه مجاز و ۶ هزار حلقه چاه غیرمجاز شناسایی شده که برداشت بیرویه از آنها یکی از عوامل اصلی تشدید بحران آبی است.
کاهش ورودی سد دوستی بهدلیل سدسازی افغانستان
مدیرعامل آب منطقهای خراسان رضوی با اشاره به نقش حیاتی سد دوستی در تأمین آب مشهد گفت این سد در سالهای گذشته تا ۵۰ درصد آب شرب مشهد را تأمین میکرد، اما اکنون با اقدامات افغانستان و ساخت سدهای متعدد در بالادست، ورودی آن بهشدت کاهش یافته و ایران در حال از دست دادن این منبع استراتژیک است.
او توضیح داد که افغانستان تاکنون دو سد در بالادست سد دوستی ساخته و چهار سد دیگر نیز در دست احداث دارد و این سدسازیها باعث کاهش محسوس آورد رودخانه هریرود شده است.
نعمتنژاد تأکید کرد تنها راه حفظ سد دوستی، دیپلماسی فعال و مؤثر میان دو کشور است و در غیر این صورت این منبع مهم آبی از دست خواهد رفت.
منابع تأمین آب مشهد و طرحهای در دست اجرا
او منابع فعلی تأمین آب مشهد را شامل ۵۷۵ حلقه چاه، چهار سد، دو قنات و چشمه اندرخ عنوان کرد و افزود سد شوریجه در حال آبگیری است و طرح انتقال آب از هزارمسجد نیز در دست اجرا قرار دارد تا بخشی از کمبود آب جبران شود.
به گفته او، خراسان رضوی طی چهار سال گذشته با خشکسالیهای متوالی، کاهش بارشها و افزایش دما روبهرو بوده و اکنون نیمی از دشتهای استان در وضعیت بحرانی قرار دارند و برداشت بیرویه از چاههای غیرمجاز نیز این بحران را تشدید کرده است.
آخرین وضعیت حقابه ایران از افغانستان
در تازهترین گزارشها اعلام شده که افغانستان در سال آبی گذشته تنها حدود ۱۱۹ میلیون مترمکعب آب به ایران تحویل داده؛ رقمی که بسیار کمتر از سهم قانونی ایران طبق معاهده ۱۳۵۱ است و باید حدود ۸۲۰ میلیون مترمکعب باشد.
مقامهای افغانستان همچنان ادعا میکنند که به دلیل خشکسالی و کاهش ذخایر پشت سد کمالخان، امکان رهاسازی کامل حقابه وجود ندارد، اما ایران این ادعا را نمیپذیرد و بر اندازهگیری مشترک و میدانی حجم واقعی آب تأکید دارد.
ساخت سدهای جدید مانند کمالخان و سلما و همچنین پروژههای در دست اجرا در بالادست، کنترل افغانستان بر آب هیرمند و هریرود را افزایش داده و باعث کاهش محسوس ورودی آب به ایران شده است.
وزارت نیرو و وزارت خارجه ایران اعلام کردهاند که موضوع حقابه در دستور کار جدی مذاکرات قرار دارد و ایران بر اجرای کامل معاهده و تحویل سهم قانونی خود پافشاری میکند، زیرا ادامه این روند پیامدهای سنگینی برای استانهای شرقی و تالاب هامون بهجا میگذارد.
