به گزارش ایراف، این ممنوعیت که در پی تشدید اختلافات سیاسی میان کابل و اسلامآباد اعمال شده، زنجیره تأمین دارو را مختل کرده و هزینههای حملونقل را بهطور چشمگیری افزایش داده است؛ موضوعی که مستقیماً بر قیمت و دسترسی بیماران تأثیر گذاشته است.
هزینههای حملونقل چند برابر شد
بهدنبال این تصمیم، واردکنندگان افغان ناچار شدهاند دارو را از مسیرهای طولانیتر و از کشورهای دیگر تهیه کنند.
این تغییر مسیر نهتنها زمان ترانزیت را افزایش داده، بلکه هزینههای لجستیکی را نیز چند برابر کرده است.
بسیاری از بیماران نیز معتقدند داروهای غیرپاکستانی کیفیت و اثربخشی مشابه داروهای پیشین را ندارند.
مجیبالله افضلی، داروساز در کابل، در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه گفته است: «قیمت برخی داروها افزایش یافته و بعضی اقلام کمیاب شدهاند. این وضعیت مشکلات زیادی برای مردم ایجاد کرده است.»
او توضیح داده که اکنون بخشی از داروها را از مسیر اسلامقلعه وارد میکند؛ مسیری که بهتنهایی ۱۰ تا ۱۵ درصد هزینه حملونقل را بالا برده است.
یک فعال صنعت داروسازی افغانستان نیز اعلام کرده که پیش از این، هزینه حملونقل تنها ۶ تا ۷ درصد قیمت نهایی دارو را تشکیل میداد، اما اکنون این رقم به ۲۵ تا ۳۰ درصد رسیده است.
او تخمین زده که بازرگانان افغان در نتیجه سیاست تازه طالبان «میلیونها دلار ضرر» کردهاند.
به گفته او، در گذشته اگر دارویی در بازار کمیاب میشد، «با پاکستان تماس گرفته میشد و ظرف دو تا سه روز محموله میرسید؛ چه قانونی و چه غیرقانونی، تحویل سریع انجام میشد.»
طالبان: داروهای پاکستانی تقلبی بودند
در مقابل، طالبان دلیل این ممنوعیت را جلوگیری از ورود داروهای بیکیفیت و تقلبی عنوان میکند.
شرافت زمان امرخیل، سخنگوی وزارت بهداشت طالبان، گفته است: «بزرگترین مشکل داروهای پاکستانی این بود که ما داروهای تقلبی و جعلی دریافت میکردیم.»
او اعلام کرده که افغانستان اکنون برای تأمین دارو با کشورهایی مانند ایران، هند، بنگلادیش، ازبکستان، ترکیه، چین و بلاروس همکاری میکند.
به گفته او، هند که پیشتر دومین منبع داروی افغانستان بوده، اکنون میتواند بخش قابلتوجهی از نیاز کشور را تأمین کند.
تولید داخلی پاسخگوی نیاز نیست
طالبان مدعی است که تولید داخلی ۶۰۰ نوع دارو توانسته بخشی از نیاز بیماران را پوشش دهد، اما منابع صنعتی میگویند وابستگی به واردات مواد اولیه، هزینه بالای انرژی و محدودیتهای زیرساختی مانع خودکفایی کامل افغانستان در صنعت داروسازی شده است.
حتی برخی داروهای تولید داخل نیز گرانتر از نمونههای پاکستانی هستند.
یک منبع صنعتی به خبرگزاری فرانسه گفته است: «تا زمانی که مواد اولیه و انرژی با این قیمتها تأمین شود، تولید داخلی نمیتواند جای واردات را بگیرد.»
پیامدهای درمانی برای بیماران
پزشکان در کابل هشدار دادهاند که تغییر ناگهانی در بازار دارو، روند درمان بیماران را پیچیده کرده است.
یکی از پزشکان گفته است: «ناچاریم نسخهها را تغییر دهیم، جایگزین مناسب پیدا کنیم و زمان بیشتری برای تنظیم برنامه درمانی صرف کنیم.»
پزشک دیگری نیز هشدار داده که این وضعیت میتواند در کوتاهمدت روند تداوی بیماران را به تأخیر بیندازد و فشار بیشتری بر نظام درمانی افغانستان وارد کند.
