به گزارش ایراف، در گزارش «یوریشیا ریویو» آمده است که وزارت خارجه آمریکا در اول فوریه ۲۰۲۶ افغانستان را در سطح چهارم هشدار سفر، یعنی «سفر نکنید»، قرار داد؛ سطحی که بالاترین درجه هشدار محسوب میشود و نشان میدهد دولت آمریکا توانایی بسیار محدودی برای ارائه کمک به شهروندان خود در داخل افغانستان دارد.
این اقدام، بهگفته تحلیلگران، یک تصمیم صرفاً اداری نیست، بلکه بازتابدهنده ارزیابی ژئوپولیتیکی جدیدی است که افغانستان را کشوری غیرقابل پیشبینی، خطرناک و فاقد ساختارهای حمایتی لازم برای اتباع خارجی و حتی بسیاری از شهروندان خود معرفی میکند.
همسویی هشدار آمریکا با گزارشهای سازمان ملل
این تصمیم با یافتههای گزارش سیوهفتم «تیم نظارتی شورای امنیت سازمان ملل» همخوانی دارد؛ گزارشی که تأیید میکند شبکههای تروریستی همچنان در سراسر افغانستان ریشهدار و فعالاند.
بر اساس برآوردهای این تیم، حدود ۱۳ هزار جنگجوی تروریست خارجی در داخل افغانستان حضور دارند و بیش از ۲۰ گروه تروریستی با درجات مختلف آزادی عمل در این کشور فعالیت میکنند.
گروههایی مانند القاعده، داعش شاخه خراسان، تحریک طالبان پاکستان، القاعده در شبهقاره هند و جنبش اسلامی ترکستان شرقی همچنان از فضای عملیاتی گسترده برخوردارند و این وضعیت نشان میدهد که افغانستان پس از سال ۲۰۲۱ نهتنها زیرساختهای افراطگرایی را از میان نبرده، بلکه به محیطی مساعد برای تجدید سازمان و گسترش نفوذ این شبکهها تبدیل شده است.
دسترسی گروههای تروریستی به تجهیزات پیشرفته
در ادامه گزارش تأکید شده است که تواناییهای نظامی این گروهها نیز نسبت به گذشته پیشرفتهتر شده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، گروههای تروریستی در افغانستان اکنون به تسلیحات مدرن و تجهیزات پیشرفتهای مانند سیستمهای تکتیرانداز، دوربینهای حرارتی، دستگاههای دید در شب و پهپادهای رزمی دسترسی دارند.
این ارتقای تکنولوژیک، قدرت تخریبی آنها را افزایش داده و مقابله با آنها را برای کشورهای منطقه دشوارتر کرده است. در منطقهای که با مرزهای شکننده و بیثباتی سیاسی روبهروست، چنین تحولاتی میتواند بهعنوان یک عامل چندبرابرکننده بیثباتی عمل کند و تهدیدهای امنیتی را بهطور قابلتوجهی افزایش دهد.
حکمرانی طالبان؛ از انحصار مذهبی تا سرکوب ساختاری
«یوریشیا ریویو» در بخش دیگری از تحلیل خود به نوع حکمرانی طالبان پرداخته و نوشته است که این گروه با انتقادهای گسترده بینالمللی روبهروست.
کمیسیون آزادی مذهبی آمریکا پیشنهاد کرده است افغانستان در فهرست «کشورهای مورد نگرانی ویژه» قرار گیرد؛ زیرا چارچوب حقوقی و جزایی طالبان تنها مذهب حنفی را به رسمیت میشناسد و سایر مذاهب اسلامی و اقلیتهای دینی مانند شیعیان، هندوها، سیکها و مسیحیان را عملاً از حقوق قانونی محروم میکند.
این گزارش همچنین به اجرای مجازاتهای علنی مانند شلاق و اعدام اشاره میکند که بهگفته تحلیلگران، بیشتر جنبه ارعاب دارد تا اجرای عدالت.
در کنار این موارد، نظارت شدید بر پوشش، گفتار و رفتار اجتماعی شهروندان نیز نشان میدهد که ترس به ابزار اصلی حکمرانی طالبان تبدیل شده است.
آپارتاید جنسیتی؛ حذف زنان از آموزش و جامعه
در بخش اجتماعی گزارش، تأکید شده است که حذف سیستماتیک زنان و دختران از آموزش، کار و زندگی عمومی، برجستهترین عامل نگرانی جامعه جهانی است.
ممنوعیت آموزش متوسطه و عالی برای دختران، از سوی بسیاری از نهادهای بینالمللی بهعنوان «آپارتاید جنسیتی» توصیف شده است.
این سیاستها پیامدهای اقتصادی و اجتماعی عمیقی برای آینده افغانستان دارد و بهطور مستقیم مشروعیت بینالمللی حکومت طالبان را تضعیف میکند.
تحلیلگران هشدار میدهند که کنار گذاشتن نیمی از جمعیت از عرصه عمومی، نهتنها توسعه اقتصادی را فلج میکند، بلکه جامعه را به سمت عقبگرد و انزوای بیشتر سوق میدهد.
گسترش مدارس دینی؛ خطر نهادینهشدن افراطگرایی
یکی از ابعاد کمتر بررسیشده در این گزارش، افزایش چشمگیر مدارس دینی در افغانستان است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، بیش از ۲۳ هزار مدرسه دینی در سراسر کشور فعالاند.
هرچند آموزش دینی بهخودیخود مسئلهساز نیست، اما گسترش سریع این مراکز بدون معیارهای شفاف آموزشی و با حمایت مستقیم حکومت، نگرانیهایی درباره ترویج آموزههای سختگیرانه و تربیت نسلهای آینده بر پایه ایدئولوژی افراطی ایجاد کرده است.
تحلیلگران هشدار میدهند که این روند میتواند افغانستان را به مرکز صدور جهانبینی افراطی تبدیل کند و پیامدهای آن فراتر از مرزهای این کشور گسترش یابد.
افغانستان در مسیر تبدیلشدن به کانون افراطگرایی منطقهای
ترکیب عوامل امنیتی، ایدئولوژیک و اجتماعی—از حضور شبکههای تروریستی و دسترسی آنها به تسلیحات پیشرفته گرفته تا سرکوب مذهبی، حذف زنان و گسترش مدارس دینی—تصویری تیره از آینده افغانستان ترسیم میکند.
«یوریشیا ریویو» هشدار میدهد که افغانستان در مسیر تبدیلشدن به کانون شبکههای تروریستی، مرکز تکثیر تسلیحات و پایگاه صدور ایدئولوژیهای سختگیرانه قرار دارد؛ وضعیتی که پیامدهای مستقیم برای امنیت منطقهای و جهانی خواهد داشت و میتواند تهدیدهای جدیدی را برای کشورهای همسایه ایجاد کند.
مردم افغانستان؛ قربانیان دوگانه جنگ و انزوا
در بخش دیگری از تحلیل آمده است که مردم افغانستان اکنون دو بار قربانی شدهاند: نخست در نتیجه دههها جنگ و سپس بهدلیل انزوای سیاسی و اقتصادی ناشی از سیاستهای طالبان.
هشدارهای سفر و کاهش روابط دیپلماتیک، هرچند از منظر امنیتی قابل توجیهاند، اما انزوای اقتصادی و سیاسی کشور را تشدید میکنند و ممکن است به تقویت بیشتر تندروها بینجامد.
تحلیلگران معتقدند که انزوای بیشتر افغانستان میتواند زمینه را برای ریشهدارتر شدن جریانهای افراطی فراهم کند و فشار بر غیرنظامیان را افزایش دهد.
راهکارهای پیشنهادی برای جامعه جهانی
این گزارش پیشنهاد میکند که جامعه جهانی باید میان مهار تهدیدهای امنیتی و حمایت از مردم افغانستان توازن برقرار کند.
از جمله راهکارهای مطرحشده میتوان به تقویت همکاریهای اطلاعاتی و مدیریت مرزها، حفظ کانالهای بشردوستانه و جلوگیری از سیاسیشدن کمکها، هدفمند کردن تحریمها بهگونهای که مردم آسیب نبینند و فشار برای اصلاحات حقوقی و بازگرداندن حقوق زنان و اقلیتها اشاره کرد.
هشدار سطح چهار؛ یک سیگنال ژئوپولیتیکی روشن
«یوریشیا ریویو» در پایان تأکید میکند که هشدار سطح چهارم آمریکا تنها یک توصیه سفر نیست، بلکه یک پیام ژئوپولیتیکی است که نشان میدهد جهان افغانستان را «دولتی پرخطر» میبیند.
اینکه آیا شرایط داخلی تغییر خواهد کرد یا این وضعیت به بخشی پایدار از هویت بینالمللی افغانستان تبدیل میشود، پرسشی است که آینده نزدیک پاسخ آن را مشخص خواهد کرد.
