به گزارش ایراف، اقدام نظامی و اطلاعاتی آمریکا در بامداد سوم ژانویه ۲۰۲۶ که منجر به بازداشت نیکولاس مادورو رئیسجمهور ونزوئلا و انتقال او به خاک آمریکا شد فراتر از یک اقدام ساده بود. در پی این اقدام قواعد حقوق بین الملل عملا توسط ترامپ لگدمال شد و واشنگتن نشان داد که در دکترین امپریالیستی کاخ سفید، منشور سازمان ملل متحد چیزی جز یک متن تشریفاتی نیست که هرگاه با منافع هژمونیک آنها تداخل پیدا کند، آن را نادیده میگیرند.
توجیهات واشنگتن مبنی بر مبارزه با قاچاق مواد مخدر، ادعاهای بیبنیادی بیش نیست. این حرکت نشان داد که از نظر آمریکا، «حاکمیت ملی» تنها برای واشنگتن و متحدانش معنا دارد و سایر کشورها عملاً مستعمراتی هستند که در صورت نافرمانی، با یورش شبانه روبهرو خواهند شد.
در پی ربودن نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، توسط نیروهای آمریکایی، چهرهها و رسانههای نزدیک به طالبان واکنشهایی تند نسبت به این اقدام نشان دادند و آن را نشانهای از بیقانونی دانسته و جهان امروز را به جنگل تشبیه کردند.
عبدالله عزام، رئیس دفتر معاون اقتصادی نخستوزیر طالبان این اقدام را «قانون جنگل» خوانده و در ایکس نوشت: جهان به جنگلی تبدیل شده که در آن قانون، انسانیت و مرزها چیزی بیش از شعارهای فریبنده نیستند. او همچنین به حضور پیشین نیروهای ویژه آمریکا (دلتا فورس) در افغانستان و شکست آنها اشاره کرده است.
عبدالسلام ضعیف، سفیر اسبق طالبان در پاکستان که تجربه زندان گوانتانامو را نیز دارد در واکنش به ربودن مادورو و همسرش، در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که این اقدام «تهدیدی برای همه کشورها» است. او هدف آمریکا از این اقدام را دستیابی به منابع طبیعی و ثروتهای ونزوئلا دانست و گفت ایالات متحده برای تصاحب داراییهای این کشور، مادورو را ربوده است. ضعیف که سه سال زندان گوانتانامو را تجربه کرده، این اقدام آمریکا را «عملی زشت و استعمارگرانه» توصیف کرد و هشدار داد که ادامه چنین سیاستهایی میتواند در آینده به تهدیدی جهانی تبدیل شود.
در ادامه این واکنشها، احمدخان داعی، روزنامهنگار نزدیک به طالبان در کانال تلگرامی خود نوشت: حکومت دلخواه امریکا یعنی این. او مدعی شد هرگاه امریکا فردی را به زور در رأس یک حکومت قرار دهد، آن حکومت «همهشمول، دموکراتیک و ایدهآل» معرفی میشود.
داعی با اشاره به نقش دلسی رودریگز، معاون مادورو ادعا کرد که امریکا با استفاده از این وضعیت، ذخایر نفت، طلا و دیگر ارزشهای مادی و معنوی ونزوئلا را غارت خواهد کرد. او همچنین حمله نظامی به یک کشور مستقل و عبور از قوانین و اصول بینالمللی را «کار همیشگی آمریکا» دانست.
کانال تلگرامی «حکمرانی نئوطالبان» که از رسانههای نزدیک به طالبان بهشمار میرود نیز در واکنشی جداگانه، با اشاره به فرهنگ «پشتونوالی»، ربودن رهبران سیاسی توسط «بیگانگان» را مغایر با اصول سنتی پشتونها دانست. این کانال نوشت بر اساس اصول «پشتونوالی»، پشتونها حتی بزرگترین دشمنان یا جنایتکاران را نیز به بیگانه تحویل نمیدهند و پناه دادن به آنان را وظیفه اخلاقی و فرهنگی خود میدانند. در این نوشته، به مواردی چون اسامه بن لادن و مارکوس لاترِل بهعنوان نمونههایی از این رویکرد اشاره و تأکید شده است که دست بیگانه باید از سرنوشت ملتها کوتاه گردد.
در مجموع، مقامهای فعلی و پیشین مرتبط با طالبان موضع انتقادی نسبت به دستگیری مادورو اتخاذ کرده و اقدامات ترامپ را قلدری و یکجانبهگرایی تفسیر کردهاند.
سکوت حکومت طالبان در مقابل تجاوز ترامپ به ونزوئلا
همانطور که گفته شد، حکومت طالبان در افغانستان اما تاکنون واکنشی رسمی به بازداشت نیکلاس مادورو نشان نداده است. در حالی که کشورهای زیادی اقدام تجاوزکارانه آمریکا علیه ونزوئلا را محکوم کردند و بسیاری بیم آن را داشتند که این اقدام در آینده به عنوان عملی در روابط بین کشورهای دیگر مورد استناد قرار بگیرد. به نظر میرسد که طالبان نیز با این اقدام خلاف حقوق بین الملل مخالف هستند؛ زیرا شماری از رهبران این گروه پیشتر توسط آمریکاییها ترور شده و برخی دیگر نیز سابقه زندانهای طولانیمدت و شکنجههای مرگبار در بازداشتگاههای آمریکا را دارند.
به عنوان نمونه ملا اختر محمد منصور، رهبر پیشین طالبان افغانستان در روز ۲۱ مه ۲۰۱۶ در یک حمله توسط پهپاد آمریکایی کشته شد. جان کری، وزیر امور خارجه وقت آمریکا منصور را «تهدیدی قریبالوقوع و مستمر» برای نیروهای آمریکایی و افغان خواند و این عملیات را گامی برای فشار بر طالبان برای صلح دانست. ترور اختر منصور یک عملیات هدفمند آمریکا علیه رهبر طالبان بود که به عنوان حذف مانع اصلی صلح و خنثیسازی یک تهدید امنیتی توجیه شد. این اقدام اگرچه یک موفقیت تاکتیکی برای آمریکا محسوب شد، اما نتوانست طالبان را به میز مذاکره بکشاند و جنگ در افغانستان ادامه یافت.
به این ترتیب، عدم واکنش رسمی از سوی حکومت طالبان در مقابل ربودن رئیس جمهور ونزوئلا توسط دولت ترامپ، ممکن است دلایل مختلفی داشته باشد. از نظر سیاسی، ممکن است طالبان در مقابل این رویداد موضعی اتخاذ کنند که موقعیتشان در مذاکرات احتمالی با غرب را تضعیف نکند. مواضع مقامات طالبان در مقابل آمریکا و شخص ترامپ در این زمان نیز موید این موضوع است.
قبل از انتخابات 2024 دونالد ترامپ در مصاحبههای خود ادعا کرده بود که عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی نخستوزیر کنونی طالبان را در یک مکالمه تلفنی در جریان مذاکرات دوحه تهدید کرده است؛ اما چندی پیش ویدوئویی توسط منابع نزدیک به طالبان در شبکههای اجتماعی بازنشر شد که این ادعا را زیر سؤال میبرد. در ویدئوی مورد اشاره، ملا برادر میگوید: «ترامپ با هیچکس بیش از ده دقیقه صحبت نمیکرد. من خودم تلفن را قطع کردم.» این سخنان با روایتهای پیشین از تماس ۳۵ دقیقهای میان دوطرف تفاوت دارد و نشاندهنده دیدگاه خاص ملا برادر نسبت به تعامل با آمریکا است. با این حال تصور میشود که طالبان نمی خواهند در ارتباط با اقدام تجاوزکارانه امریکا در ونزوئلا موضعی اتخاذ کنند، زیرا موقعیتشان در مذاکرات احتمالی با غرب را تضعیف میکند.
گفتنی است که رابطه طالبان با آمریکا، تعادل ظریفی از تقابل و تعامل است. از یک سو خصومت عمیقی وجود دارد؛ از سوی دیگر آنها درگیر دیپلماسی عملگرایانه مانند تبادل زندانیان هستند و برای بقای حاکمیت خود به جریان کمکهای بشردوستانه به ایالات متحده وابستهاند. اکنون افغانستان با وضعیت اضطراری شدید بشردوستانه و اقتصادی روبهرو است. به همین دلیل حکومت طالبان درگیر بقای داخلی و تحکیم قدرت است و این امر باعث میشود که یک رویداد ژئوپلیتیکی دوردست، اولویت کمتری برای اظهارنظرهای رسمی داشته باشد. ونزوئلا نه یک متحد سنتی است و نه از نظر جغرافیایی یا سیاسی، در مرکز منافع فوری طالبان در جنوب آسیا قرار دارد.
در نهایت به نظر میرسد که طالبان از یکسو نمیخواهند به رفتار مجرمانه ترامپ با رئیسجمهور ونزوئلا مشروعیت ببخشند و مجوز لازم برای تکرار اقدامی مشابه علیه رهبران خود را فراهم سازند و از سوی دیگر، قادر به موضعگیری شجاعانه، شفاف و مستقل علیه یکی از جدیترین اقدامات تهدیدکننده صلح و امنیت بینالمللی نیستند؛ زیرا بیم آن را دارند که این رویکرد خشم ترامپ را برانگیزد و او در صدد انتقام برآید.
