دکتر کریم پاکزاد، پژوهشگر بنیاد مطالعات بینالمللی و استراتژیک فرانسه، در گفتگوی اختصاصی با ایراف، اقدام امریکا در حمله به ونزوئلا و بازداشت نیکلاس مادورو را نقض صریح منشور سازمان ملل دانست و تأکید کرد این اقدام هیچ پایه حقوقی در نظام بینالملل ندارد.
نقض مهمترین ماده منشور سازمان ملل
به گفتهٔ وی، بهجز مدافعان مداخلهٔ نظامی امریکا در ونزوئلا، استادان حقوق و رهبران سیاسی در کشورهای غربی همعقیدهاند که این مداخلهٔ نظامی فاقد هرگونه مشروعیت حقوقی است.
منشور سازمان ملل اعضای این سازمان را مکلف میسازد که از تهدید نظامی یا بهکار بردن آن در روابط بینالمللی، بهگونهای که تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی یک دولت عضو را به خطر بیندازد، خودداری کنند.
پاکزاد با اشاره به استثناهای محدود در منشور سازمان ملل افزود: منشور سازمان ملل تنها در موارد خاص اجازهٔ استعمال زور را میدهد؛ از جمله زمانی که شورای امنیت به این نتیجه برسد که اقدامات یک دولت عضو صلح بینالمللی را به خطر انداخته است، مانند تجاوز نظامی یک کشور علیه کشور دیگر. در چنین حالتی، کشور قربانی میتواند مطابق مصوبهٔ شورای امنیت برای دفاع از تمامیت ارضی و استقلال سیاسی خود از زور استفاده کند.
وی نمونهٔ مشخص این وضعیت را مداخلهٔ نظامی امریکا و متحدینش علیه امارت اسلامی افغانستان در سال ۲۰۰۱ دانست که پس از حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر در نیویورک و واشنگتن و خودداری ملا عمر و امارت اسلامی از اخراج اسامه بن لادن و بر اساس قطعنامهٔ شورای امنیت سازمان ملل صورت گرفت. به گفتهٔ او، مداخلهٔ امریکا در ونزوئلا نهتنها هیچ شباهتی به این مورد ندارد، بلکه آشکارا مهمترین مادهٔ منشور سازمان ملل را نقض میکند.
مصونیت حقوقی رؤسای جمهور
این پژوهشگر روابط بینالملل همچنین بازداشت رئیسجمهور یک کشور را از منظر حقوق بینالملل کاملاً مردود دانست و تصریح کرد: رئیسجمهور یا رئیس یک دولت عضو سازمان ملل از مصونیت حقوقی برخوردار است و این مصونیت هیچ ارتباطی با نوع رژیم، ساختار قدرت یا سیاست داخلی کشور ندارد. امریکا نه به این شکل و نه به هیچ شکل دیگری حق ندارد رئیسجمهور یک کشور مخالف یا کشوری را که با آن خصومت دارد بازداشت کند.
پاکزاد برای توضیح بیشتر به رویههای موجود اشاره کرد و گفت: تمام رؤسای جمهور ایران، بهشمول محمود احمدینژاد که روابط تهران و واشنگتن در دورهٔ او در سطحی بحرانی قرار داشت، در نشستهای سالانهٔ مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک حضور یافته و سخنرانی کردهاند. حتی در مواردی که امریکا در صدور ویزا یا محدود کردن رفتوآمد هیئتهای ایرانی مشکل ایجاد کرده، ایران از مسیر حقوقی و از طریق شکایت نزد دبیرکل سازمان ملل اقدام کرده است. نیکولاس مادورو نیز سال گذشته در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی داشت.
سازمانهای بینالمللی این اقدام را محکوم کردهاند
وی در ادامه به نقش سازمانهای بینالمللی پرداخت و توضیح داد که این سازمانها به دو دسته تقسیم میشوند. به گفتهٔ او، سازمانهایی مانند سازمان بینالمللی کار، یونیسف، یونسکو و سازمان جهانی بهداشت وابسته به سازمان مللاند و مواضع آنها در بحرانهای مهم از سوی دبیرکل سازمان ملل اعلام میشود.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، موضع این نهاد را در قبال اقدام امریکا در سه محور خلاصه کرده است: ابراز تشویش عمیق از اقدام امریکا، تأکید بر ضرورت احترام به حقوق بینالملل و هشدار نسبت به ایجاد یک سابقهٔ خطرناک در نظام جهانی.
به گفتهٔ پاکزاد، واکنش سازمانهای بینالمللی مدنی و همچنین کشورهای جهان، از جمله متحدین امریکا مانند اتحادیهٔ اروپا، عمدتاً در جهت محکومیت این اقدام بوده است.
ترامپ قابل پیشبینی نیست
این تحلیلگر روابط بینالملل درباره احتمال تکرار چنین اقداماتی از سوی دونالد ترامپ گفت: اکثریت ناظران معتقدند پیشبینی دقیق تصمیمات ترامپ ممکن نیست.
او در یک سال ریاستجمهوری دور دوم خود بارها نشان داده که در موضوعاتی چون جنگ اوکراین، آیندهٔ ناتو، حضور نیروهای امریکایی در اروپا، حملهٔ نظامی علیه ایران در حالی که مذاکرات غیرمستقیم جریان داشت، سیاستهای تعرفهای علیه متحدین امریکا و در عین حال حمایت عملی از سیاست نسلکشی اسرائیل در غزه، مواضع متناقضی اتخاذ کرده است.
با این حال، پاکزاد یک ویژگی اساسی ترامپ را برجسته دانست و گفت: ترامپ نخستین رهبر یک قدرت بزرگ جهانی است که در مسائل کلان بینالمللی، زمانی که منافع امریکا مطرح است، از زبان دیپلماتیک استفاده نمیکند. او اهداف خود را بهصورت فشرده، صریح و قابل فهم بیان میکند و سپس برای اجرای آنها اقدام میکند.
وی با اشاره به نگرانیهای فزاینده در سطح بینالمللی افزود: تشویش گستردهای وجود دارد که امریکا، بهعنوان بزرگترین قدرت نظامی و اقتصادی جهان، ممکن است سیاست امپریالیستی خود را همانگونه که خود ترامپ آشکارا بیان کرده، دنبال کند. بر همین اساس، احتمال مطرح شدن کشورهای دیگری چون کلمبیا بهعنوان هدف بعدی امریکا وجود دارد؛ کشوری که تولیدکنندهٔ عمدهٔ مواد مخدر در امریکای لاتین است.
کوبا، متحد اصلی مادورو، نیز در فهرست اهداف ترامپ قرار دارد. پاناما به دلیل کانال پاناما و همچنین موضوع محدودسازی کشتیهای تجاری چین و ایران نیز مورد توجه واشنگتن است.
ترامپ به تصرف گرینلند فکر میکند
پاکزاد در ادامه به نقش مارکو روبیو، وزیر خارجهٔ امریکا، اشاره کرد و گفت: روبیو فرزند یک مهاجر ضدکمونیست کوبایی است و پنهان نکرده که هدفش سرنگونی رژیم کوباست.
در کنار این موارد، آنچه افکار عمومی اروپا را بهشدت جریحهدار کرده، اصرار ترامپ بر تصرف جزیرهٔ گرینلند است؛ جزیرهای که بخشی از دانمارک و در نتیجه عضو اتحادیهٔ اروپا محسوب میشود و دارای منابع زیرزمینی فراوان است.
به گفتهٔ او، ترامپ معتقد است گرینلند برای امنیت ملی امریکا اهمیت حیاتی دارد و دانمارک توانایی ادارهٔ آن را ندارد. نگرانی اصلی امریکا نیز این است که چین در این جزیره، که در نزدیکی خاک امریکا قرار دارد، جای پای استراتژیک پیدا کند.
ونزوئلا قربانی رقابت چین و آمریکا
این پژوهشگر بنیاد مطالعات بینالمللی و استراتژیک فرانسه در پایان، رقابت امریکا و چین را عامل مهمی در بحران ونزوئلا دانست و گفت: چین امروز دومین قدرت اقتصادی جهان است و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۵ به قدرت اول جهانی تبدیل شود. این رقابت نقش مهمی در تجاوز به ونزوئلا و ربودن مادورو دارد.
توجیه امریکا مبنی بر متهم کردن مادورو به قاچاق مواد مخدر، افکار عمومی جهان را قانع نمیکند. ونزوئلا از سال ۱۹۹۰ از حیطهٔ نفوذ امریکا خارج شد و با انقلاب بولیواری، هوگو چاوز رژیم سوسیالیستی را برقرار کرد.
نیکولاس مادورو جانشین چاوز است و در ادامهٔ همان مسیر، شرکتهای استخراج نفت امریکا را از این کشور اخراج کرده است، این اقدامات او در راستای منافع ونزوئلا تعریف میشود.
اقدامات غیرقانونی ترامپ نهتنها وجهه آمریکا را در عرصه بینالمللی تخریب میکند، بلکه نیتهای شوم امپریالیستی ترامپ را بیش از پیش به جهانیان نشان میدهد.
بیشتر بخوانید:
جانشین مادورو: هیچ عامل خارجی بر ونزوئلا حکومت نمیکند
مادورو در دادگاه نیویورک: من رئیس جمهور ونزوئلا هستم، من ربوده شدهام
ربودن مادورو توسط آمریکا | از نگرانی سازمان ملل تا محکومیت قدرتهای شرقی و اعتراضات داخلی ونزوئلا
