به گزارش ایراف، روزنامه کاسپین پست به نقل از رسانههای تاجیکستان، کشته شدن پنج کارگر چینی در یک رشته حملات مرگبار در نزدیکی مرز افغانستان و تاجیکستان نوشت این رخدادهای خونین در دو نوبت در تاریخهای ۲۶ و ۳۰ نوامبر روی دادهاند. ظاهراً، عاملان این خشونتها شبهنظامیانی بودهاند که با عبور از مرز افغانستان اقدام به حمله کردهاند و پنج تبعه چینی جان باخته و پنج نفر دیگر زخمی شدند.
در پی وقوع این حوادث، مقامات محلی توضیحات متناقضی ارائه دادهاند. مقامات تاجیکستان، بدون ارائه شواهد مستدل، انگشت اتهام را به سوی قاچاقچیان مواد مخدر و گروههای جنایتکار دراز کردهاند. در مقابل، حکومت طالبان اعلام کرد که دو مظنون در ارتباط با این حملات را دستگیر کرده است، اما از افشای هویت یا وابستگی سازمانی آنها خودداری کرد. تا لحظه انتشار این گزارش، هیچ گروهی مسئولیت رسمی این عملیات مهم را بر عهده نگرفته و ابهامها همچنان ادامه دارد.
سرمایهگذاریهای حیاتی چین در معرض خطر
کاسپین پست افزود این حملات در بحبوحه گسترش حضور چین در استخراج منابع طبیعی آسیای مرکزی رخ داده است. شرکت مشترک تاجیکی-چینی «شوهین اسام» از سال ۲۰۲۳ فعالیت معدنی خود را در این منطقه آغاز کرده است.
تحلیلگران امنیتی هشدار میدهند که این سطح از بیثباتی مرزی میتواند آینده سرمایهگذاریهای بزرگ چین، بهویژه در پروژههای معدن و زیرساخت در امتداد رودخانه پنج را، که خود یک کانون درگیری و قاچاق محسوب میشود، بهشدت به خطر اندازد. اختلافات محلی، نظیر مناقشه اخیر بر سر انحراف رودخانه برای اهداف استخراج معدن، پتانسیل تشدید تنشهای زمینهای را دارد.
به گفته کاسپین پست، کارشناسان امنیتی چندین گروه را بهعنوان عاملان بالقوه پشت پرده مطرح میکنند که شامل دولت اسلامی ولایت خراسان (داعش)، جنبش اسلامی ترکستان شرقی (ETIM) و جماعت انصارالله (گروه جهادی تاجیک) میشود.
تحلیلگران تاکید دارند که ماهیت سازمانیافته این کشتار با روشهای معمول قاچاقچیان مطابقت ندارد. بسیاری معتقدند که جماعت انصارالله یا جناحهای متمرد طالبان ممکن است مسئول باشند. هدف احتمالی این گروهها تضعیف اقتدار دولت تاجیکستان و آسیب زدن به روابط در حال گسترش میان طالبان و پکن است.
واکنشهای دیپلماتیک و تدابیر امنیتی جدید
این درحالیاست که در پی این کشتار، دیپلماتهای چینی در افغانستان و تاجیکستان وارد عمل شده و خواستار اتخاذ تدابیر امنیتی قویتر در منطقه مرزی شدند. این فشار دیپلماتیک مشترک منجر به تعهد طالبان و دولت تاجیکستان برای افزایش امنیت مرزهای مشترک شد.
در واکنش عملی، سفارتخانههای چین از شهروندان خود خواستهاند تا از سفر به مناطق مرزی اجتناب کنند. در افغانستان، طالبان قصد دارد یک واحد نظامی اختصاصی را برای محافظت از مناطقی که شرکتهای چینی در آن مشغول فعالیتهای معدنی هستند، تشکیل دهد. در سطح بینالمللی، چین در شورای امنیت سازمان ملل متحد خواستار تحقیقات جامع و اقدامات سختگیرانهتر جهانی علیه افراطگرایی شده است.
موانع اجرای پروژههای چین در آسیای مرکزی
این حوادث امنیتی در حالی رخ میدهد که حضور اقتصادی چین در آسیای مرکزی با سرعت چشمگیری در حال گسترش است. حجم تجارت چین با اغلب کشورهای منطقه در ده ماهه اول سال ۲۰۲۵ رشد قابل توجهی را نشان میدهد. به عنوان مثال، تجارت با قرقیزستان به ۲۳.۶ میلیارد دلار و با قزاقستان به ۳۹.۸ میلیارد دلار رسیده است.
سرمایهگذاریهای کلان چین در قالب ابتکار «یک کمربند یک جاده» شامل پروژههایی چون ساخت یک بندر دریایی ۳۰۰ میلیون دلاری در آکتائو قزاقستان و پیشرفت در پروژه راهآهن چین-قرقیزستان-ازبکستان است. این وابستگی اقتصادی تا حدی است که حجم تجارت چین با قرقیزستان اکنون از کل تولید ناخالص داخلی آن کشور فراتر رفته است.
از مهمترین موانع اجرای پروژههای چین در آسیای مرکزی تشدید ناامنیها و حملات بیشتر به منافع و شهروندان چینی، افزایش هزینههای عملیاتی که نیاز به صرف هزینه بیشتر برای محافظت از پروژهها دارد.
همچنین احساسات ضد چینی که گسترش نارضایتیهای اجتماعی ناشی از تصور عدم اشتغالزایی پروژهها برای نیروی کار محلی را در پی داشته است.
