به گزارش ایراف، تحولات و تغییرات بینالمللی و منطقهای همواره توسط مردان بزرگی که دارای بینش کلان هستند رخ میدهد و شخصیتهای برجسته این رویدادها بهعنوان الگو و نماد به جامعه معرفی میشوند. سردار قاسم سلیمانی نمونه بارز یکی از این شخصیتهای تاریخ معاصر است که در مقطع حساس و تعیینکنندهای در رسانههای منطقهای و بینالمللی مطرح شد و به الگویی برای کل حوزه مقاومت در جهان و منطقه تبدیل گردید.
سردار سلیمانی که بود؟
سردار قاسم سلیمانی متولد ۲۰ اسفند ۱۳۳۵ بود. او در عنفوان جوانی با تفکر و اندیشه دینی و انقلابی تربیت شد و بهعنوان یک سپاهی تمامعیار وارد انقلاب اسلامی گردید. در سمتهای مختلف نظامی خوش درخشید و در عملیاتهای متعدد دفاع مقدس با عراق حضور چشمگیر داشت و چندین بار مجروح شد.
او لشکر ۴۱ ثارالله را تأسیس کرد و نقش بزرگی در تأمین امنیت مناطق شرقی ایران ایفا نمود. سردار شهید که میان پیروان و هواداران خود به «حاج قاسم» شهرت داشت، خود را سرباز صفر حضرت امام خامنهای (دامت برکاته) میدانست.
تأثیرگذاری ایشان در مسئولیتهای مختلف، وی را به یکی از فرماندهان برجسته و ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تبدیل کرد و فرماندهی نیروی قدس را برعهده گرفت. حاج قاسم با بینش وسیع و معرفت عمیق دینی، از سرچشمههای بزرگ معرفتی و الهی همچون اسلام، حماسه کربلا، ارزشهای انقلاب اسلامی، تعهد به صدور انقلاب و صیانت از اصل امت واحده الهام گرفت و رویکرد مبارزاتی منطقهای و بینالمللی پیدا کرد.
او در کشورهای منطقه حضور پررنگ داشت و جنبشهای مقاومت را ایجاد و حمایت کرد. باور داشت ایران اسلامی شایسته پایتخت جهان اسلام است و با ایجاد کمربند امنیتی، نقش مهمی در تقویت قدرت نظامی حزبالله لبنان، گروههای مسلح فلسطین، مقاومت در افغانستان و عراق، دفاع از حکومت بشار اسد و نهایتاً نابودی گروه تروریستی داعش ایفا نمود. بدین ترتیب نظم جدیدی ژئوپلیتیکی در منطقه شکل داد.
پیش از تحقق کامل این استراتژی و دیدگاه راهبردی برای جهان اسلام، در ۱۳ دیماه در فرودگاه بغداد طی عملیات پهپادی تروریستی آمریکا به شهادت رسید.
چگونه ظاهر شد؟
سردار سلیمانی که از جایگاه بالایی در نظام دفاعی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران برخوردار بود و مسئولیتهای بزرگی بر دوش داشت، در مراحل حساس امنیتی نقش کلیدی و برجستهای ایفا کرده بود؛ اما رسانهها کمتر نام او را مطرح میکردند و گزارشهای محدودی دربارهاش منتشر میشد.
پس از حادثه ۱۱ سپتامبر، حضور نیروهای آمریکایی در افغانستان، سقوط حکومت صدام و تلاش آمریکا برای تسلط کامل بر منطقه، در کنار ظهور گروه تروریستی داعش که مقدمهای برای برهم زدن نظم و امنیت خاورمیانه بود، دیدگاه منطقهای و بینالمللی سردار اسلام بیش از پیش اهمیت یافت. او تحولات را بهصورت دقیق و ژرف رصد میکرد و فعالیتهای خود را گسترش داد.
ورود سردار به میدان جنگ و عرصه دیپلماسی در این برهه، دو عنصر کلیدی بود که حاج قاسم را به تیتر رسانههای بینالمللی تبدیل کرد. چهره حماسهآفرین او در نشریات منطقهای و جهانی بازتاب گسترده یافت و مردی در این منطقه ظاهر شد که بزرگترین شبکه مقاومت را در شرق ایجاد کرد و مانع تحقق سیاستهای استکباری جهان گردید.
ایستادگی و پایداری او در برابر «دولت اسلامی عراق و شام» (داعش) باعث شد به چهره اصلی مخالف این گروه تروریستی شناخته شود. پس از حمله داعش در سال ۱۳۹۳ به شمال عراق و تصرف شهرهای موصل و تکریت، ارتش عراق فروپاشید و خطر سقوط بغداد جدی شد. رسانهها از نزدیک بودن سقوط بغداد خبر میدادند. روزنامههای ساندی تایمز، وال استریت ژورنال و نیویورک تایمز گزارش کردند که ایران فرماندهی ارتش فروپاشیده عراق را برای مقابله با داعش برعهده گرفته است.
قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس ایران، عملیات دفاع از بغداد را در برابر حملات داعش هدایت میکرد. یک منبع عراقی مدعی شد که او با ۶۷ مشاور به عراق سفر کرده و فرماندهی عملیاتها، استقرار نیروهای عراقی و برنامهریزی نبردها را برعهده داشته است. «حشد الشعبی» که توسط سردار سلیمانی سازماندهی شده بود، در این نبرد نقش بسیار کلان و تعیینکننده داشت. این امر چهره شهید حاج قاسم را بیش از پیش برجسته ساخت و در انظار عمومی ظاهر نمود.
ویژگیها و اوصاف سردار قاسم سلیمانی
همانگونه که همه میدانند، سردار شهید دارای ویژگیهای منحصر به فردی بود که در سه بعد داخلی، منطقهای و بینالمللی قابل توصیف است:
۱. بعد داخلی
سردار سلیمانی قهرمان ملی ملت ایران بود. در روز شهادت و مراسم تشییع پیکر او، میلیونها شهروند جمهوری اسلامی ایران در استانهای مختلف حضور یافتند و با قهرمان ملی خود وداع کردند. آن روز، روزی تاریخی بود که حضور گسترده مردم جایگاه والای او را نشان داد.
مقام معظم رهبری جمهوری اسلامی ایران در محافل و سخنرانیهای خود با ادبیات عرفانی و حماسی از ایشان یاد کردهاند و آن شهید بزرگوار را مردی شجاع و باهوش خطاب نمودهاند. ایشان او را اهل معنویت، اخلاص، آخرتجویی و انقلابی دانستند و شجاعت و مقاومت را از خصلتهای بزرگ او برشمردند. مقام معظم رهبری در یکی از سخنان خود فرمودند:
«بنده قلباً و زباناً او را تحسین میکردم، اما امروز در مقابل آنچه او سرمنشأ آن شد و برای کشور بلکه برای منطقه به وجود آورد، در مقابل او تعظیم میکنم.»
به یقین میتوان گفت سردار قاسم سلیمانی مردی بود که از یک روستای دورافتاده در استان کرمان با روحیه دینی و معرفتی در دامان انقلاب اسلامی تربیت شد و با ایمان، فداکاری، شجاعت و مقاومت، حماسهها آفرید و به چهرهای درخشان و قهرمان ملت ایران و امت اسلامی تبدیل گردید.
۲. بعد منطقهای
تمام شخصیتهای سیاسی و نظامی کشورهای منطقه به مبارزه و عدالتخواهی او اذعان دارند و او را الگویی برای مقاومت و شجاعت میدانند. موفق الربیعی، سیاستمدار و وزیر سابق امنیت ملی عراق، در مصاحبهای با الشرق الاوسط گفته است: «بدون شک قدرتمندترین مرد در عراق سردار سلیمانی بود.»
او در پاسخ به پرسشی درباره تمرکز رسانههای عربی و عراقی بر تخریب چهره سردار سلیمانی گفت: «من بارها با برادر قاسم سلیمانی دیدار کردهام. او را باهوشترین فردی دیدم که میشناسم. نگرش و تفکر استراتژیک در سطح بینالمللی و تفکر بسیجی دارد. معمولاً انسان یا از نظر نظامی باهوش میشود یا از نظر سیاسی، اما قاسم سلیمانی در هر دو مورد انسانی باهوش است.»
3. بعد بینالمللی
سردار سپهبد قاسم سلیمانی دارای کاریزمای شخصیتی بود که نه تنها دوستان و نزدیکان به او باور و ایمان داشتند، بلکه دشمنان سرسخت و استراتژیک نیز به توانمندیهایش اعتراف کردهاند.
ژنرال پترائوس، رئیس ستاد ارتش آمریکا، گفته بود: «قاسم سلیمانی فردی بسیار توانمند، مدیر و دشمنی شایسته است. او بازی خود را بهخوبی انجام میدهد. دشمن تصدیق میکند که او رسالت و مأموریت خود را درست انجام میدهد و این بزرگترین ویژگی این مرد تاریخی است.»
همچنین معاون نیروی عملیات ویژه آمریکا در کنفرانسی به یکی از دیپلماتهای ایرانی گفته بود: «مدتی بود مترصد فرصتی بودم تا به یک ایرانی وفادار به کشورش بگویم که ما ژنرالهای آمریکا احترام خاصی برای ژنرال سلیمانی شما قائل هستیم. او دشمن ماست، اما ویژگیهای نظامی او در استراتژی و تاکتیک باعث شده که بهعنوان یک نظامی برای او احترام قائل باشیم.»
جان ماگوایر، افسر سابق سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، نیز سردار قاسم سلیمانی را قدرتمندترین عامل در خاورمیانه معرفی کرده بود؛ شخصیتی که کمتر کسی درباره او شنیده بود.
نایل شدن به بالاترین درجه نظامی یعنی «سرلشکری» و دریافت مدال ذوالفقار ـ که بالاترین نشان نظامی کشور است ـ از سوی مقام معظم رهبری، بیانگر آن است که سردار بزرگ اسلام دارای ویژگیها و اوصاف منحصر به فردی بود که حتی دشمنانش نیز به آن اذعان کردهاند.
دیدگاه راهبردی به جمهوری اسلامی ایران و کشورهای منطقه
با توجه به آبشخورهای مکتب فکری و انقلابی که سردار بزرگوار از آنها الهام میگرفت، راهبردهای کلان او برای جمهوری اسلامی ایران و کل منطقه در منظومه گفتار و رفتار معرفتی و سیاسیاش آشکار بود.
حاج قاسم با دو جملهی کلیدی مسیر خود را مشخص کرد:
– «ما ملت امام حسینیم»
– «ما ملت شهادتیم»
او ملت را مفهومی کلان و وسیع در ادبیات سیاسی میدانست که همچون امت دارای مرزبندی دینی و الهی است. این نگاه نشان میداد که مسیر مبارزاتی او فراتر از قوم، نژاد، زبان و جغرافیا بوده و هدف نهاییاش رضایت خداوند، تحقق عدالت و حفظ کرامت انسانی است.
در این مکتب، تبعیض جایی ندارد و عدالت و کرامت انسانی مفاهیم برجسته آن هستند. نگاه ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیک سردار سلیمانی برای ایران و منطقه بر پایه تحقق ارزشهای اسلامی، عدالت و کرامت انسانی شکل گرفته بود.
فعالیتهای او محدود به یک سرزمین نبود:
– در فلسطین برای آزادی بیتالمقدس جهاد میکرد.
– در سوریه، لبنان و عراق به یاری مستضعفان میشتافت.
– در یمن به کمک برادران تحت ظلم رفت.
– در افغانستان از جبهه مقاومت ملی حمایت و پشتیبانی قاطع داشت.
او شهادت را مفهومی ارزشی و الهی میدانست و آن را راهی برای نجات کشورهای مظلوم از استکبار جهانی و سلطه امپریالیسم معرفی میکرد. تأکید او بر «ما ملت شهادتیم» برای زنده نگهداشتن روحیه انقلابی و حماسی در نسلهای جهادی و رزمندگان بود.
مهمترین دیدگاه راهبردی او درباره جمهوری اسلامی ایران این بود که تنها کشوری که میتواند زعامت و رهبری جهان اسلام را برعهده گیرد، ایران اسلامی است. ایجاد کمربند امنیتی در منطقه با محوریت مقاومت نیز در همین راستا قابل تفسیر است.
استقلال و حاکمیت ملی
از دیگر نگاههای راهبردی سردار سلیمانی، استقلال و حاکمیت ملی کشورهای منطقه و جهان اسلام از سلطه و اشغال قدرتهای بزرگ، بهویژه ایالات متحده آمریکا بود. او خواستار حضور برابر کشورها در سازمان ملل متحد و نفی هرگونه پایگاه نظامی آمریکا در منطقه بود.
در یکی از سخنرانیهایش درباره حضور آمریکا در افغانستان فرمود:
«آمریکا در فکر نجات جان خودش است. ناامنسازی در هر کجا که آمریکا وارد میشود جزو ذات آمریکا و ذات استکبار است. ورود آمریکا به کشورها جز ویرانی، فساد، اختلاف، تفرقه و نفاق هیچ چیز دیگری به همراه ندارد؛ زیرا در کشورهایی که وارد میشود هیچ ارزشی تولید نمیکند و آنها را بیثبات میسازد.»
نتیجه
سردار سلیمانی فرزند راستین مکتب اسلام و انقلاب اسلامی بود که با ایمان راسخ و ارادهای قاطع برای ارزشهای اسلامی جنگید و روایت بزرگ و کلانی را برای جهان اسلام، منطقه و جمهوری اسلامی ایران خلق کرد. ایستادگی در برابر استکبار جهانی، سرکوب و شکست گروه تروریستی داعش در منطقه و ایجاد محور مقاومت توسط حاج قاسم، برای تحقق دیدگاه راهبردی متفاوت در ایران و منطقه، او را به الگویی از شجاعت و قهرمانی تبدیل کرد و نامش را در صفحه زرین تاریخ اسلام ثبت نمود.
روحش شاد و یادش گرامی باد.
