بهگزارش ایراف، به نقل از این روزنامه، پاکستان بهدلیل عمق و طولانیبودن درگیریاش با بحران افغانستان، خود را مهمترین ذینفع امنیتی در این پرونده میداند و به همین دلیل میکوشد در هر سازوکار چندجانبهای که درباره افغانستان شکل میگیرد، نقش فعال داشته باشد.
نشست اخیر تهران با حضور نمایندگان ویژه افغانستان از ایران، پاکستان، چین، روسیه، تاجیکستان، ازبکستان و ترکمنستان برگزار شد؛ نشستی که هدف آن بررسی پیامدهای امنیتی تحولات افغانستان بر ثبات منطقه بود.
طالبان افغانستان با وجود دعوت رسمی، از حضور در این نشست خودداری کردند.
نشست تهران؛ نسخه گسترشیافته روند مسکو
دان مینویسد نشست تهران تنها سازوکار منطقهای برای ایجاد اجماع درباره افغانستان نیست.
از سال ۲۰۱۴ تاکنون، دستکم ۱۰ بستر چندجانبه از سوی کشورهای منطقهای و فرامنطقهای ایجاد شده تا از تقابلهای امنیتی و سیاسی بر سر افغانستان جلوگیری شود.
برجستهترین آنها «نشست مسکو» است و با توجه به شراکت راهبردی تهران و مسکو، نشست تهران در واقع نسخه توسعهیافته روند مسکو محسوب میشود.
پاکستان؛ فعالترین بازیگر در تمام نشستهای منطقهای
طبق گزارش دان، پاکستان تقریباً در همه سازوکارهای منطقهای مرتبط با افغانستان حضور داشته است؛ از جمله نشست تهران، نشست مسکو، گروه تماس سازمان همکاری شانگهای (SCO)، روند استانبول و «ترویکای توسعهیافته». برای اسلامآباد، مشارکت در این مجامع به ستون اصلی سیاست افغانستانی این کشور تبدیل شده است.
روزنامه دان سه دلیل اصلی برای حضور فعال پاکستان در این نشستها برمیشمارد:
۱. پاکستان خود را بزرگترین ذینفع امنیتی افغانستان میداند
اسلامآباد معتقد است بیش از هر کشور دیگری از بیثباتی افغانستان آسیب دیده است؛ از جمله:
– طولانیترین مرز نفوذپذیر با افغانستان
– میزبانی میلیونها پناهجوی افغان
– تحمل بیشترین حملات تروریستی ناشی از نفوذهای مرزی
به همین دلیل، پاکستان میکوشد در هر نشست منطقهای مرتبط با افغانستان نقش تعیینکننده داشته باشد.
۲. استفاده از نشستهای منطقهای برای مشروعیتبخشی به نگرانیهای امنیتی
دان مینویسد پاکستان از این نشستها برای ارسال پیامهای دیپلماتیک و جلب حمایت منطقهای و جهانی نسبت به تهدیدهایی که از خاک افغانستان متوجه آن است، استفاده میکند.
در نشست تهران نیز اسلامآباد بهصراحت اعلام کرد:
– حضور تحریک طالبان پاکستان (TTP)
– فعالیت ارتش آزادیبخش بلوچ (BLA)
– و نفوذهای مرزی از افغانستان
به تهدیدی جدی برای امنیت ملی پاکستان تبدیل شده است.
اسلامآباد میخواهد این تهدیدها «ادعاهای یکجانبه» تلقی نشوند، بلکه بهعنوان چالشهای امنیتی مشترک منطقه شناخته شوند.
۳. تلاش برای «مهار راهبردی طالبان»
دان مینویسد پاکستان بر این باور است که تعاملات گسترده طالبان با کشورهای منطقهای و فرامنطقهای، بدون ارائه امتیازهای واقعی، این گروه را جسورتر کرده است.
طالبان اکنون در ۳۹ پایتخت جهان حضور دیپلماتیک دارند؛ در حالی که بر بنیاد گزارشهای نهادهای بینالمللی؛ نقض حقوق بشر، محدودیتهای شدید علیه زنان و ممنوعیت آموزش دختران در افغانستان، همچنان ادامه دارد.
هرچند تنها روسیه طالبان را به رسمیت شناخته، اما چین، امارات، ازبکستان، پاکستان و هند سفیران طالبان را پذیرفتهاند.
اسلامآباد معتقد است این روند نهتنها طالبان را از گروههای تروریستی جدا نکرده، بلکه حمایت طالبان از همپیمانان ایدئولوژیکش را تقویت کرده است.
به همین دلیل پاکستان میخواهد میان همسایگان افغانستان اجماعی سختگیرانه برای اقدامهای مشترک علیه پناهگاههای تروریستی شکل دهد.
راهی که پاکستان دنبال میکند
روزنامه دان در پایان مینویسد پاکستان مصمم است از طریق نشستهایی مانند نشست تهران:
– نگرانیهای امنیتی خود را برجسته کند
– بر گفتمان منطقهای اثر بگذارد
– و بهسمت ایجاد یک راهبرد هماهنگتر منطقهای حرکت کند
بهگفته این روزنامه، اسلامآباد باید از روابط نزدیک خود با ایران برای برگزاری منظمتر نشستهای مشابه استفاده کند و همزمان گروه تماس سازمان همکاری شانگهای را نیز فعال نگه دارد.
دان تأکید میکند که ایجاد اجماع منطقهای درباره افغانستان فرایندی زمانبر است، اما در بلندمدت بسیار مؤثرتر از راهحلهای مقطعی خواهد بود.
