به گزارش ایراف، همایش علمی انجمن تاجیکان و فارسی‌زبانان جهان، روز دوشنبه، ۷ سپتامبر ۲۰۲۶، و با حضور ۲۳۰ تن از اندیشمندان و ادیبان از ۲۷ کشور جهان برگزار شد.
محیی‌الدین مهدی، نویسنده و پژوهشگر افغانستانی و نماینده پیشین پارلمان افغانستان نیز از سخنرانان این همایش بود. او در سخنرانی خود ضمن تبریک سی‌وپنجمین سالگرد استقلال تاجیکستان، به اهمیت استقلال این کشور در سال ۱۹۹۱ در تاریخ معاصر تاجیکان پرداخت.
مهدی همچنین از نقش امامعلی رحمان در روند بازگشت صلح و امنیت به تاجیکستان، پیشرفت این کشور و گسترش روابط با کشورهای همسایه یاد کرد.
او در بخش دیگری از سخنان خود به نقش چهره‌های سیاسی افغانستان در روند صلح تاجیکستان اشاره کرد و از همکاری‌های برهان‌الدین ربانی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان و احمدشاه مسعود، فرمانده جبهه مقاومت ضد طالبان، در روند صلح تاجیکستان یاد کرد.
تأکید بر هویت و حقوق اقوام افغانستان
مهدی بر ضرورت به‌رسمیت‌شناختن هویت، زبان و فرهنگ همه اقوام افغانستان تأکید کرد و گفت مشارکت عادلانه اقوام مختلف در اداره کشور، یکی از ضرورت‌های اساسی برای ثبات افغانستان است.
این پژوهشگر افغانستانی همچنین نسبت به پیامدهای سیاست‌های هویت‌ستیزانه و آنچه «تفسیر خشک و خشن طالبان از دین» خواند، هشدار داد و آن را نه تنها برای افغانستان، بلکه برای منطقه دارای پیامد دانست.
مهدی در این بخش از سخنان خود بر اهمیت حفظ تنوع قومی و زبانی افغانستان تأکید کرد؛ موضوعی که در سال‌های اخیر از محورهای اصلی بحث درباره آینده سیاسی و اجتماعی این کشور بوده است.
پیشنهاد ایجاد مراکز پژوهشی درباره تاجیکان دو سوی خط دیورند
محیی‌الدین مهدی در ادامه سخنان خود سه پیشنهاد را برای گسترش همکاری‌های علمی و فرهنگی میان کشورهای فارسی‌زبان مطرح کرد.
نخستین پیشنهاد او، ایجاد مراکز پژوهشی در دانشگاه‌های کشورهای فارسی‌زبان برای مطالعه تاریخ، فرهنگ و گویش‌های تاجیکان دو سوی خط دیورند بود.
او پیشنهاد کرد این مراکز با رویکرد علمی و پژوهشی، تاریخ و وضعیت فرهنگی و زبانی جوامع تاجیک و فارسی‌زبان را در دو سوی خط دیورند بررسی کنند و زمینه‌ای برای ارتباط بیشتر میان پژوهشگران این حوزه فراهم آورند.
دومین پیشنهاد مهدی، تأسیس یک شبکه تلویزیونی با نام‌هایی مانند «تاجیکان» یا «پارسیان» بود. او هدف از ایجاد چنین رسانه‌ای را بازتاب حیات تاریخی، فرهنگی و مدنی فارسی‌زبانان عنوان کرد.
به باور او، ایجاد یک رسانه فراگیر می‌تواند در معرفی میراث مشترک فرهنگی و تاریخی فارسی‌زبانان و ایجاد ارتباط میان جوامع فارسی‌زبان در کشورهای مختلف نقش داشته باشد.
سومین پیشنهاد نیز ایجاد سازمانی برای تقویت همگرایی منطقه‌ای میان کشورهای فرارودان و افغانستان بود؛ سازمانی که به گفته او می‌تواند بر پایه مشترکات تاریخی و فرهنگی میان این مناطق شکل بگیرد.
«پیوند»؛ تأکید بر همکاری علمی و فرهنگی
در این همایش، موضوع پیوندهای تاریخی و فرهنگی میان تاجیکان و فارسی‌زبانان و ضرورت استفاده از این ظرفیت‌ها برای پاسخ به نیازهای جهان معاصر مورد توجه قرار گرفت.
محور اصلی سخنان امام علی رحمان، ضرورت پاسداری از میراث مشترک تاریخی و فرهنگی و پیوند دادن این میراث با نیازهای جهان امروز بود.
رئیس‌جمهور تاجیکستان همچنین بر گسترش همکاری‌های علمی و فرهنگی میان فارسی‌زبانان، تقویت جایگاه زبان فارسی در عرصه علم و فناوری و استفاده از ظرفیت‌های فکری، اقتصادی و فرهنگی تاجیکان سراسر جهان تأکید کرد.
از دیگر موضوعات مطرح‌شده در همایش، طرح ایجاد «کانون تمدن آریایی» و «مرکز بین‌المللی نوروز» در شهر دوشنبه بود؛ طرح‌هایی که در کنار موضوعاتی همچون صلح، گفت‌وگوی تمدن‌ها و توسعه پایدار مورد بحث قرار گرفتند.
تأکید بر اشتراکات فرهنگی فارسی‌زبانان
برگزاری این همایش در دوشنبه، بار دیگر موضوع ظرفیت‌های مشترک فرهنگی و زبانی میان تاجیکستان، افغانستان و دیگر جوامع فارسی‌زبان را در مرکز توجه قرار داد.
حاضران در این نشست بر نقش دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و نهادهای فرهنگی در حفظ و توسعه این میراث مشترک تأکید کردند.
حضور بیش از ۲۳۰ مهمان از ۲۷ کشور جهان نیز نشان‌دهنده تلاش انجمن «پیوند» برای ایجاد شبکه‌ای میان دانشمندان، پژوهشگران و فرهنگیان تاجیک و فارسی‌زبان در نقاط مختلف جهان عنوان شده است.
این گردهمایی همچنین فرصتی برای دیدار و تبادل نظر میان پژوهشگران و فرهنگیان کشورهای مختلف درباره موضوعات تاریخی، فرهنگی و تمدنی فراهم کرد.
